Drgania domu od ruchliwej drogi mogą być przenoszone przez grunt na fundamenty, ściany i stropy, a następnie wzmacniane przez luźne szyby, źle zamocowane elementy wyposażenia lub podatne konstrukcje podłóg. Problem często ujawnia się podczas przejazdu ciężkich samochodów, autobusów albo pojazdów poruszających się po nierównej nawierzchni. Jak informuje redakcja kacikdomowy.pl, powołując się na dane Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, państwowy monitoring obejmuje pomiary hałasu komunikacyjnego pochodzącego między innymi z dróg.
Samo drżenie szklanek, mebli czy okien nie przesądza jeszcze o uszkodzeniu konstrukcji. Ocena wymaga ustalenia częstotliwości i wartości przyspieszeń drgań oraz sprawdzenia, jak reagują fundamenty, stropy i elementy wykończeniowe. Inaczej usuwa się rezonujące skrzydło okienne, inaczej pracującą podłogę, a jeszcze inaczej drgania konstrukcyjne przenoszone z gruntu.
Wymiana szyb lub podłożenie filcu pod meble może wyciszyć objawy, lecz nie usuwa źródła wibracji.
Najpierw trzeba rozdzielić hałas od drgań konstrukcyjnych
Hałas drogowy dociera do wnętrza głównie przez powietrze: przez okna, nawiewniki, drzwi, dach i nieszczelności przegród. Drgania mechaniczne mogą natomiast przechodzić z jezdni do gruntu, następnie do fundamentów i kolejnych części budynku. Oba zjawiska mogą występować jednocześnie, ale wymagają odmiennych pomiarów i zabezpieczeń.
Państwowa Inspekcja Pracy definiuje hałas jako niepożądane lub szkodliwe drgania mechaniczne ośrodka sprężystego, oddziałujące za pośrednictwem powietrza na człowieka. Wyróżnia również infradźwięki o częstotliwości poniżej 20 Hz, które mogą być niesłyszalne, ale odczuwalne.
„Hałasem są niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe lub szkodliwe drgania mechaniczne ośrodka sprężystego” — podaje Państwowa Inspekcja Pracy w materiale dotyczącym hałasu.
W przypadku domu przy drodze charakterystyczne są krótkie impulsy pojawiające się podczas przejazdu ciężkiego pojazdu. Intensywność może wzrastać, gdy samochód trafia na zapadniętą studzienkę, próg, ubytek asfaltu, nierówny styk nawierzchni lub koleinę. Znaczenie mają również masa pojazdu, jego prędkość, stan zawieszenia oraz warunki gruntowe między drogą a budynkiem.
Jak ustalić, który element naprawdę drży
Pierwszym krokiem powinno być udokumentowanie powtarzalności zjawiska. Nie wystarczy nagranie dźwięku telefonem, ponieważ mikrofon nie mierzy odpowiedzi konstrukcji budynku. Przydatny będzie jednak dziennik zdarzeń zawierający godziny, rodzaje przejeżdżających pojazdów, warunki pogodowe i miejsca, w których drgania są najbardziej odczuwalne.
Należy sprawdzić kolejno:
- Okna i przeszklenia — czy porusza się cała rama, samo skrzydło, szyba zespolona, parapet albo luźna klamka.
- Podłogi i stropy — czy drgania występują na całej kondygnacji, tylko przy ścianie zewnętrznej, czy w jednym fragmencie podłogi.
- Meble i wyposażenie — czy rezonuje korpus mebla, szklane półki, drzwi szafy, naczynia lub przedmioty stykające się ze ścianą.
Prosty test polega na czasowym usunięciu ruchomych przedmiotów i podłożeniu elastycznych przekładek pod meble. Jeżeli dźwięk ustaje, ale drżenie podłogi pozostaje wyczuwalne, źródłem nie był sam mebel. Jeżeli po dociśnięciu skrzydła okiennego zanika brzęczenie szyby, problem może dotyczyć okuć, uszczelek lub osadzenia pakietu szybowego. Takie sprawdzenie pomaga wskazać element rezonujący, lecz nie zastępuje pomiaru konstrukcji.
Nie należy diagnozować stanu fundamentów na podstawie brzęczących szyb. Lekki element może wejść w rezonans przy drganiach, które nie powodują uszkodzeń konstrukcyjnych.
Kiedy potrzebny jest specjalistyczny pomiar drgań
W Polsce ocena wpływu drgań przekazywanych przez podłoże na budynki jest prowadzona na podstawie normy PN-B-02170:2016-12. Osobna norma PN-B-02171:2017-06 dotyczy wpływu drgań na ludzi przebywających w budynkach. Pierwsza służy ocenie oddziaływania na obiekt i znajdujące się w nim urządzenia, druga odnosi się do komfortu wibracyjnego mieszkańców.
Pomiar powinien zostać wykonany za pomocą odpowiednio rozmieszczonych czujników rejestrujących przyspieszenia drgań w określonych kierunkach. Punkty pomiarowe dobiera się do konstrukcji obiektu, lokalizacji źródła oraz celu badania. Rejestracja powinna objąć reprezentatywne przejazdy, w tym pojazdy powodujące najsilniejszą reakcję budynku.
„Podstawą oceny są wartości drgań” — wskazuje opis zakresu normy dotyczącej szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki.
Ekspertyzę warto zlecić, gdy pojawiają się nowe rysy, rozszerzają istniejące pęknięcia, odspajają tynki, przemieszczają elementy stolarki albo drgania są regularnie odczuwalne przez mieszkańców. Pilnej kontroli wymagają pęknięcia biegnące przez elementy konstrukcyjne, deformacje otworów okiennych i drzwiowych, nierównomierne osiadanie oraz zmiany widoczne po konkretnych zdarzeniach drogowych.
Badania akustyczne i badania drgań obiektów budowlanych wykonują akredytowane laboratoria. Zakres akredytacji Instytutu Techniki Budowlanej obejmuje między innymi badania akustyczne i drganiowe obiektów, materiałów oraz wyrobów budowlanych.
Co można poprawić w oknach
Jeżeli pomiar nie wskazuje niebezpiecznego oddziaływania na konstrukcję, a problem ogranicza się do brzęczenia lub drżenia stolarki, należy sprawdzić regulację okuć, stan uszczelek, mocowanie ramy, połączenie okna z murem i osadzenie pakietu szybowego.
Dokręcanie przypadkowych śrub albo sztywne wypełnianie szczelin bez rozpoznania konstrukcji może przenieść drgania na inne elementy. Regulację powinien przeprowadzić serwis znający dany system profili i okuć. Zużyte uszczelki można wymienić na elementy zgodne z profilem okna, a luźne listwy przyszybowe ponownie osadzić. Należy także sprawdzić parapety, rolety zewnętrzne, kasety rolet, prowadnice i nawiewniki, ponieważ to one często wydają dźwięk przypisywany szybie.
Pakiet o wyższej izolacyjności akustycznej może ograniczyć hałas powietrzny, lecz nie zatrzyma drgań przenoszonych przez fundamenty i ściany. Kluczowe jest również szczelne, prawidłowe połączenie stolarki z przegrodą. Sam zakup cięższej szyby nie naprawi błędnego montażu ramy.
Jak ograniczyć ruch podłogi i stropu
Drżenie podłogi może pochodzić z konstrukcji stropu, luźnych desek, niedostatecznie podpartego poszycia, szczelin dylatacyjnych albo kontaktu podłogi pływającej ze ścianą. W takim przypadku przejazd pojazdu jedynie uruchamia element, który już ma możliwość przemieszczania się lub rezonowania.
Zakres napraw zależy od rodzaju podłogi:
- przy podłodze drewnianej sprawdza się mocowanie desek, legarów i płyt podkładowych;
- przy panelach kontroluje się podkład, dylatacje oraz miejsca sztywnego zakleszczenia;
- przy posadzce pływającej bada się ciągłość warstwy sprężystej i mostki akustyczne przy ścianach;
- przy stropach drewnianych konieczna może być kontrola belek, połączeń i sztywności poszycia.
Dodanie masy lub usztywnienie konstrukcji może zmienić jej częstotliwość własną, ale takie rozwiązanie powinien dobrać konstruktor. Przypadkowe obciążanie podłogi ciężkimi płytami lub wylewką może zwiększyć obciążenie stropu i nie powinno być wykonywane bez obliczeń.
Jak ustabilizować meble bez przenoszenia drgań na ściany
Meble ustawione na nierównej podłodze mogą kołysać się podczas każdego impulsu. Pomagają regulowane stopki, cienkie podkładki elastomerowe oraz usunięcie kontaktu szafy ze ścianą. Szklane półki powinny opierać się na kompletnych podkładkach, a luźne fronty i uchwyty wymagają regulacji.
Wysokie meble trzeba zabezpieczyć przed przewróceniem zgodnie z instrukcją producenta. Mocowanie nie powinno jednak polegać na przypadkowym skręceniu z cienką okładziną ściany. Rodzaj kotwy dobiera się do materiału przegrody oraz masy mebla. Elastyczne podkładki pod podstawą ograniczają stuki i przesuwanie, lecz nie służą do stabilizacji ciężkiej szafy przed wywróceniem.
Co może zrobić właściciel domu poza własną posesją
Jeżeli najsilniejsze wstrząsy występują przy przejeździe przez konkretny ubytek, zapadniętą studzienkę lub nierówne połączenie nawierzchni, należy zgłosić dokładną lokalizację zarządcy drogi. Dokumentacja powinna zawierać adres, kierunek ruchu, zdjęcia uszkodzenia oraz godziny, w których problem występuje.
W przypadku dróg krajowych zarządcą jest co do zasady Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, natomiast za drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne odpowiadają właściwe jednostki samorządowe lub podległe im zarządy dróg. Przed wysłaniem pisma trzeba ustalić kategorię drogi.
GIOŚ prowadzi monitoring hałasu komunikacyjnego, a strategiczne mapy hałasu pozwalają sprawdzić długookresową ekspozycję akustyczną danego obszaru. Mapa hałasu nie zastępuje jednak pomiaru drgań konkretnego domu. Pokazuje poziomy dźwięku w środowisku, nie reakcję fundamentów, stropów ani szyb.
Jakie wymagania wynikają z przepisów budowlanych
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych wymaga, aby budynki zapewniały ochronę użytkowników przed hałasem zewnętrznym. Przepisy obejmują także drgania powodowane przez ruch pojazdów, które mogą oddziaływać na budynek i ludzi znajdujących się w jego wnętrzu.
„Pomieszczenia […] należy chronić przed hałasem zewnętrznym przenikającym do pomieszczenia spoza budynku” — stanowi § 323 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Pełny tekst przepisów jest dostępny w Elektronicznym Systemie Aktów Prawnych Sejmu. Rozporządzenie wskazuje, że poziom hałasu nie powinien zagrażać zdrowiu oraz powinien umożliwiać pracę, odpoczynek i sen w zadowalających warunkach.
Najskuteczniejsza kolejność działań obejmuje zatem udokumentowanie momentów występowania drgań, sprawdzenie ruchomych elementów wyposażenia, kontrolę okien i podłóg oraz specjalistyczny pomiar, gdy zjawisko obejmuje konstrukcję albo towarzyszą mu pęknięcia. Dopiero wyniki pozwalają zdecydować, czy potrzebna jest regulacja stolarki, naprawa podłogi, usztywnienie elementu budynku, zabezpieczenie wibroakustyczne czy interwencja zarządcy drogi.
O tym oraz o innych praktycznych poradach ogrodniczych można przeczytać na naszej stronie. Polecamy również lekturę: Nowe rachunki za prąd będą prostsze. Ustawa wskazuje, kiedy pojawią się zmiany